Tìm

Cuộc chiến Nga-Ukraine có thể châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu?

  • 05/03/2022 09:46
Ebiz - Cuộc tấn công của Nga vào Kyiv và các thành phố khác của Ukraine đã làm gia tăng sự bất ổn trong nền kinh tế thế giới. Để lên án cuộc chiến của Putin, các nhà lãnh đạo phương Tây đã công bố một số biện pháp kinh tế hạn chế nhằm vào các tổ chức tài chính và cá nhân Nga.

Các biện pháp trừng phạt bao gồm: loại bỏ một số ngân hàng Nga khỏi hệ thống nhắn tin Swift để thanh toán quốc tế; đóng băng tài sản của các công ty Nga và giới tài phiệt ở các nước phương tây; và hạn chế ngân hàng trung ương Nga sử dụng 630 tỷ USD dự trữ ngoại hối để phá hoại các lệnh trừng phạt.

Để đối phó với những động thái này, một số cơ quan xếp hạng đã cắt xếp hạng tín nhiệm của Nga xuống trạng thái rác hoặc báo hiệu rằng họ có thể sớm làm như vậy. Nói cách khác, họ cho rằng viễn cảnh Nga vỡ nợ sẽ cao hơn trước. Theo một nhóm các ngân hàng toàn cầu, việc vỡ nợ là “rất có thể xảy ra”.

Khoảng thời gian đáng lo ngại đối với nền kinh tế – tài chính toàn cầu. Ảnh minh họa

Mối đe dọa đối với các ngân hàng

Với hơn 100 tỷ USD nợ của Nga tại các ngân hàng nước ngoài, điều này đặt ra câu hỏi về rủi ro đối với các ngân hàng bên ngoài Nga – và khả năng vỡ nợ mở ra cuộc khủng hoảng thanh khoản kiểu năm 2008, nơi các ngân hàng hoang mang về tình trạng khả năng thanh toán của các ngân hàng khác và ngừng cho vay lẫn nhau.

Các ngân hàng châu Âu là những tổ chức tài chính chịu nhiều tác động nhất đối với các biện pháp trừng phạt mới của Nga, đặc biệt là ở Áo, Pháp và Ý. Số liệu của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cho thấy các ngân hàng của Pháp và Ý đều có khoản nợ Nga chưa thanh toán khoảng 25 tỷ USD, trong khi các ngân hàng của Áo là 17,5 tỷ USD.

Tương tự, các ngân hàng Mỹ đã giảm mức độ tiếp xúc với nền kinh tế Nga kể từ lệnh trừng phạt Crimea vào năm 2014. Tuy nhiên, Citigroup có mức tài chính 10 tỷ USD, mặc dù đây là một phần tương đối nhỏ trong số 2,3 nghìn tỷ USD tài sản mà ngân hàng này nắm giữ.

Ngoài ra còn có câu hỏi về khả năng Ukraine có thể vỡ nợ đối với các khoản nợ của mình. Khoản nợ trái phiếu trị giá 60 tỷ USD của Ukraine cũng đã bị hạ cấp xuống trạng thái rác, làm tăng nguy cơ vỡ nợ từ xác suất yếu thành nguy hiểm thực sự.

Ngoài vấn đề nợ, nhiều ngân hàng sẽ bị ảnh hưởng vì họ cung cấp dịch vụ ngân hàng ở Ukraine hoặc Nga. Theo cơ quan xếp hạng Fitch, các ngân hàng Pháp BNP Paribas và Credit Agricole tiếp xúc nhiều nhất với Ukraine vì các công ty con địa phương của họ ở nước này. Société Générale và UniCredit là các ngân hàng châu Âu có hoạt động lớn nhất tại Nga, và cả hai ngân hàng này cũng nằm trong số các ngân hàng chịu nhiều nợ của Nga nhất.

Thêm một tin xấu đối với các ngân hàng châu Âu, chi phí huy động vốn bằng đồng USD trên thị trường hoán đổi đồng euro đã tăng mạnh . Các ngân hàng sử dụng thị trường này để tăng USD cần thiết cho hầu hết thương mại quốc tế, vì vậy tỷ giá cao hơn sẽ gây thêm áp lực lên biên lợi nhuận của họ.

Vậy rủi ro vỡ nợ tổng thể đối với các ngân hàng nghiêm trọng như thế nào? Công ty nghiên cứu đầu tư của Mỹ Morning Star tin rằng sự tiếp xúc của các ngân hàng châu Âu, chứ chưa nói đến các ngân hàng Mỹ đối với Nga cuối cùng là “không đáng kể” về khả năng thanh toán của họ. Tuy nhiên, có thông tin cho rằng các ngân hàng châu Âu, Mỹ và Nhật Bản có thể phải đối mặt với những khoản lỗ nghiêm trọng, có khả năng lên tới 150 tỷ USD.

Các ngân hàng cũng có thể sẽ bị ảnh hưởng theo những cách khác. Ví dụ, Thụy Sĩ, Síp và Anh là những điểm đến lớn nhất cho các nhà tài phiệt Nga tìm cách tích trữ tiền mặt của họ ở nước ngoài. Síp cũng thu hút sự giàu có của Nga với những tấm hộ chiếu vàng. Các tổ chức tài chính ở các quốc gia này đều có khả năng kinh doanh thua lỗ vì các lệnh trừng phạt. Ví dụ, giá cổ phiếu của các ngân hàng Anh Lloyds và NatWest đều giảm hơn 10% kể từ khi bắt đầu cuộc xâm lược.

Ngoài ngân hàng

Ngoài các ngân hàng, cuộc chiến sẽ dẫn đến thiệt hại đáng kể cho nhiều doanh nghiệp có lợi ích ở Nga. Bất kỳ công ty nào bị các doanh nghiệp Nga nợ tiền sẽ phải vật lộn để được hoàn trả, do đồng rúp giảm giá 30% và các hạn chế của Swift sẽ khiến việc thanh toán trở nên rất khó khăn. Ví dụ, Reuters đã báo cáo rằng các công ty Mỹ có khoảng 15 tỷ USD tiếp xúc với Nga. Nhiều khoản nợ trong số này có khả năng bị xóa sổ, gây ra tổn thất nghiêm trọng.

Một số công ty dầu mỏ như Shell và BP cho biết họ sẽ bán bớt tài sản mà họ sở hữu ở Nga. Những công ty khác như tập đoàn kinh doanh và khai thác Glencore, có cổ phần đáng kể trong hai công ty liên kết với Nga, Rosneft và En + Group, cho biết họ đã đưa chúng vào xem xét. Nhưng nếu giá trị của những tài sản này bốc hơi vì không có người mua ở mức giá hợp lý, thì những công ty như thế này có thể phải xem xét giảm giá đáng kể.

Một điều nguy hiểm là điều này dẫn đến tình trạng bán tháo cổ phiếu của các công ty này gây hoảng loạn, tạo ra hiệu ứng domino trên toàn thị trường tương tự như những gì đã xảy ra với các ngân hàng trong năm 2007-08.

Các quỹ hưu trí cũng đang trong tình trạng tiến thoái lưỡng nan. Ví dụ, nhóm Kế hoạch Hưu bổng Các trường Đại học (USS) muốn bán tài sản của mình ở Nga. USS là chương trình hưu trí độc lập lớn nhất của Vương quốc Anh với khoảng 500.000 khách hàng hưởng lương hưu và 90 tỷ bảng Anh tiền quỹ. Tài sản ở Nga của nó trị giá hơn 450 triệu bảng Anh. Sự sụt giảm giá trị của những tài sản độc hại này có thể sẽ là một tác động xấu. Nói rộng hơn, nhiều quỹ đầu tư cũng có tiền trong các khoản nợ có chủ quyền của Nga và cả cổ phiếu của công ty Nga. Họ cũng có khả năng bị thua lỗ nghiêm trọng.

Nói tóm lại, tác động của cuộc chiến này có khả năng rất lớn, và nhiều tác động khác có thể sẽ trở nên rõ ràng trong những ngày và tuần tới. Với nền kinh tế toàn cầu vẫn đang phục hồi sau đại dịch và đã phải đối phó với lạm phát đáng kể, thị trường có nhiều biến động. Cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine đã làm gia tăng tình hình này và nền tài chính sẽ ở trong tình trạng báo động cao để xem mọi thứ diễn ra như thế nào.

Đức Minh

Theo theconversation